Het Nieuwsblad 03-10-2009, p.14
Kris Peeters (CD&V) is de eerste Vlaamse minister-president die zich geen zorgen hoeft te maken over hoe hij al het geld netjes verdeeld krijgt, maar die de broeksriem moet aanhalen. Besparen, het is geen woord dat Vlaamse ministers in het verleden vaak in de mond moesten nemen. 'Het is moeilijk, ja. Maar na 2011 wordt alles beter en hebben we weer geld. Ik moét dus wel in de Vlaamse regering blijven.'
'Er zijn politici die veel zeggen en weinig show verkopen, terwijl anderen veel show verkopen en weinig zeggen'
Kris Peeters opende maandag het politieke jaar in het Vlaamse Parlement met een speech over de begroting en kreeg bakken kritiek over zich. Te vaag, te wollig, bewust onbegrijpelijk, te kwistig met dure maar verbloemende woorden als 'efficiëntiewinsten'. 'Een valse start', concludeerde onder meer deze krant. De kritiek steekt, ook bij een minister-president die, sinds hij zijn eerste echte verkiezingstest glansrijk doorstond, met nog wat meer flair door de Wetstraat wandelt.
Het is dan ook een ietwat kribbige Kris Peeters die ons voor het interview ontvangt. Hij is vast van plan om de criticasters van antwoord te dienen en spreekt staccato, de armen gekruist. Al duurt het niet lang voor hij ontdooit en de eerste grapjes komen. 'Heb ik te veel moeilijke woorden gebruikt? Ik heb me nog ingehouden! Ik heb helemaal niets over de vastleggingskredieten gezegd.'
Helemaal op het eind kan er zelfs een kleine schuldbekentenis af. 'Ik had er misschien wel meer rekening mee moeten houden dat ik maandag niet alleen voor 124 parlementsleden aan het spreken was. Misschien had ik het moment inderdaad moeten grijpen om bij wijze van spreken het land toe te spreken.' Een gesprek met een minister-president die belooft het nooit meer te doen.
Was u eigenlijk zelf tevreden over uw Septemberverklaring?
Kris Peeters: 'Volgens het reglement moest ik helemaal niet speechen bij het begin van het politieke jaar, maar dan waren we begonnen met de Nina-heisa (het hevige debat over de fotoshoot van minister Hilde Crevits in het blad, nvdr). Dan had je pas van een valse start kunnen spreken. Ik wilde het jaar iets ernstiger beginnen en heb dus een toelichting bij de begroting gegeven.'
'Misschien is niet duidelijk genoeg gemaakt dat we de begroting anders aanpakken. De administraties zijn bereid hun verantwoordelijkheid te nemen en voorstellen voor efficiëntiewinsten te doen. Dat moeten we de komende weken uitwerken. Ik kon dus niet anders dan enkel het algemene kader schetsen. Waren we dan toch beter begonnen met een debat over een paar foto's?'
'Ik neem de kritiek op de communicatie op mij. Ik doe wat ik kan, maar ik heb veel gebreken, die ik zo goed mogelijk probeer weg te moffelen. (lacht) Ik ga niemand de zwartepiet toespelen.'
Net voor uw verklaring lekten bedragen uit over de besparingen bij De Lijn en de VRT. Dat zal de komende weken alleen maar erger worden door het gebrek aan duidelijkheid.
'Je moet nu eenmaal een methode kiezen. Als je de leidende ambtenaren de verantwoordelijkheid wil geven om zelf te kijken hoe ze kunnen besparen, dan kan je niets anders doen. Ik vond het in het parlementaire debat dan ook van weinig niveau getuigen dat men mij bleef vragen welke concrete maatregelen er bij De Lijn getroffen zullen worden. Dat zal moeten blijken. Ik kan alleen zeggen wat in het regeerakkoord staat: de tarieven worden niet verhoogd.'
U zette uw speech ook op uw website, zodat iedereen die nog eens 'rustig kon nalezen'. Denkt u dat er één gewone burger iets aan gehad heeft?
'Dit was geen boodschap aan de Vlaamse bevolking. Zo heb ik het ook opgevat: ik heb het parlement tekst en uitleg gegeven over een zeer moeilijke begroting. Ik heb op de ernst van de situatie willen wijzen.'
En u vergeet als enige in het hele halfrond dat 'Villa Politica' intussen live uitzendt?
'Ik heb me vooral tot het parlement gericht en als je iets over de begroting wil zeggen, is dat altijd complex, het gaat tenslotte over cijfers. Ik heb me nog ingehouden, ik heb het bijvoorbeeld niet gehad over de vastleggingskredieten. (lacht) Het is niet makkelijk om dat aan een breed publiek uit te leggen. Ik wil naar de kritiek luisteren, maar het nog bevattelijker uitleggen dan ik gedaan heb, is niet simpel.'
U hebt het consequent over efficiëntiewinst. Een poging om de illusie te creëren dat besparingen geen pijn doen?
'Ik heb dat woord niet uitgevonden, maar goed. Waar gaat het over? We proberen het budget in evenwicht te brengen door de efficiëntie van de administratie te verhogen. Er is daar nog veel weg te snijden zonder in de spieren te snijden. Kan je besparen zonder pijn te doen? Het valt natuurlijk te bezien voor wie. Sommigen zullen dat voelen, als ze bijvoorbeeld minder subsidies krijgen. Maar we raken niet alle Vlamingen en we zullen zeker de zwaksten ontzien.'
Het vreemde is dat u eigenlijk best goed kan speechen. Waarom doet u het dan niet?
'De speech was vrij droog, en het taalgebruik... Er zijn een aantal dingen die voor verbetering vatbaar zijn. Maar ik vond niet dat het het moment was om een lichte speech te geven.'
Is dat niet een beetje het probleem van het Vlaamse Parlement? Geen panache?
'Enthousiasmeren is ook een aspect van de politiek, dat klopt. Maar er zijn politici die veel zeggen en weinig show verkopen, terwijl anderen veel show verkopen en weinig zeggen.'
De echte toppers kunnen veel zeggen én het ook nog eens goed verkopen.
'Dat is waar. Maar geloof me, dat is ook mijn ambitie.'
Hoe bevalt de nieuwe stijl van het parlement u eigenlijk?
'Het is wat wennen. Ik vind het belangrijk dat er goed gediscussieerd wordt. Ik vind het leuk om uitgedaagd te worden. Mocht men mij nu tijdens mijn speech onderbroken hebben en mij aanleiding gegeven hebben om een paar versnellingen hoger te schakelen, dan had ik het wel gedaan.'
Tip voor volgend jaar: ze mogen u onderbreken als u weer begint?
(lacht) 'Ik heb intussen wel wat ervaring met de juiste toon en de juiste replieken vinden. Ik hou van een goed debat en dat probeert het parlement nu iets meer te organiseren. Ze moeten alleen opletten dat het niet te rommelig wordt.'
Uw regering is nu uit de startblokken geschoten, maar er zijn al een paar accidentjes gebeurd. Kunt u ons zeggen of begrotingsminister Philippe Muyters kan rekenen?
'In zijn plaats zou ik uiteraard verveeld zitten met het incident (Muyters ging in een discussie over cijfers compleet de mist in toen hij met veel overtuiging zei dat 72 plus 35 nog altijd 117 is, nvdr.). Als dat je overkomt, dan vloek je wel even, zeker als de hele wereld erop staat te kijken. Maar hij is een intelligente man die beter kan rekenen dan velen die dénken dat ze het zeer goed kunnen.'
Ook Hilde Crevits lag onder vuur met haar foto's. Vond u ze eigenlijk mooi?
'Iedereen was verrast, zo kennen we Hilde niet. Ik vind het wel spijtig dat het zoveel aandacht krijgt. Intussen verliezen 54.000 mensen hun job en dat verdwijnt in het niets.'
Onderwijsminister Pascal Smet kreeg dan weer de leraars over zich heen met het voorstel om 1procent loon in te leveren. Vindt u het een goed idee?
'Ik denk dat Smet heel duidelijk gezegd heeft dat dat denkspoor geen optie is voor de Vlaamse regering.'
In uw speech repte u met geen woord over de Lange Wapper in Antwerpen. U lijkt zich wat op afstand te houden nu er over en weer met modder gegooid wordt.
'Het debat is aan het wegglijden van de inhoud, spijtig genoeg. Wij hebben Antwerpen de tijd gegeven om een referendum te houden en een advies te geven. Als regering moeten we daarop wachten. Ik heb veel respect voor zowel burgemeester Patrick Janssens als Karel Vinck, die voor de BAM spreekt. Maar als ik hen bezig hoor over dreigmails en leugenaars, dan vind ik dat voor beiden zeer jammer. Ik hoor mensen in Antwerpen klagen over het kleuterniveau van het debat en dat is een kwalijke zaak.'
Het riskeert de dag na het referendum van 18oktober vooral uw probleem te worden, want uw meerderheid is verdeeld. 'Daarom zeg ik nu niets. We moeten zo veel mogelijk opties openhouden. Het is de plicht van de Vlaamse regering om dit dossier op te lossen.'
Uw partijgenoot en Antwerpse schepen Marc Van Peel ging wel heel ver door te suggereren dat er geen rekening gehouden zal worden met het referendum.
'Ik blijf op mijn eigen lijn staan. Als er een duidelijk signaal komt dat men de brug niet wil, dan gaan we ze niet door de strot van een grote groep Antwerpenaren duwen. En nee, ik ga daar geen getallen op plakken. De Antwerpenaar kan zijn stem laten horen, al is het bijzonder moeilijk om in dit dossier met een simpele ja of nee te antwoorden. Ik hoop dat niet te veel Antwerpenaren een dag later zullen schrikken van de gevolgen van hun stem.'
Is een referendum over zo'n complex dossier wel een goed idee?
'De wetgeving rond referenda bestaat nu eenmaal. Maar een complex dossier is inderdaad zeer moeilijk te herleiden tot een ja of een nee.'
U hebt zich even gemoeid en kreeg meteen SP.A-voorzitster Caroline Gennez op uw dak. Is de toon daarmee niet gezet?
'We hebben dat uitgepraat. Ik zal alles doen om te voorkomen dat het tot ruzie in de Vlaamse regering komt. Alle ministers stellen zich nu afstandelijk op, ik hoop dat we dat zo kunnen houden tot het advies er is en we een beslissing moeten nemen.'
Intussen is er bij Opel Antwerpen opnieuw een sprankeltje hoop. U bent erop blijven hameren dat nog niet alles verloren was. Hebt u ooit getwijfeld of u mensen geen valse hoop aan het geven was?
'Ik ben mij ervan bewust dat dat zeer erg zou zijn. Het gaat om 2.600 mensen, met gezinnen en kinderen. Maar het zou ook verkeerd zijn om op te geven zolang er nog mogelijkheden zijn. Soms werd ik afgeschilderd als de enige die maar niet wilde zien dat de fabriek dichtgaat. Sommigen gaven mij de indruk dat ze niets liever hadden gezien dan dat ik het opgaf. Maar ik kan niet anders dan, samen met de vakbonden, het gevecht te voeren. Niemand weet wat er nu gaat gebeuren, met de Europese Commissie, met de nieuwe coalitie in Duitsland. Ik verwacht in november duidelijkheid. Heeft Antwerpen nog een kans en welke kans is dat? Ik ben niet geïnteresseerd in een sterfhuisconstructie waar wij ook nog eens geld in moeten steken.'
Hoe is het eigenlijk om de eerste Vlaamse regeringsleider te zijn die echte crisistijden meemaakt?
'Het is niet makkelijk. Godzijdank heb ik nog de periode meegemaakt dat we rond deze tafel zaten te discussiëren over hoe we de extra budgetten zouden verdelen. Nu is het kader helemaal anders en voor de Vlaamse regering is dat een nieuwe situatie. Het is iets helemaal anders om na onderhandelingen te moeten uitleggen dat je iets minder gekregen hebt dan gevraagd, dan te moeten uitleggen waar je gaat besparen. Sommige toeschouwers doen nu alsof het allemaal a walk in the park is, maar dit is echt wel op het scherp van de snee. Anderzijds zorgt het ook voor cohesie. We zullen twee moeilijke jaren hebben, na 2011 komt er een betere periode met meer geld. Ik moet hier dus wel blijven.' (grijnst)
Uw eerstvolgende deadline komt uit Nederland. Volgende week moet er een doorbraak komen in het dossier van de Westerschelde.
'Ik ga ervan uit dat we op 9oktober kennis mogen nemen van belangrijke beslissingen in Nederland.'
Is er nog ruimte voor nieuw uitstel?
'Als er volgende week geen duidelijkheid komt, dan zullen we dat moeten bekijken. Ik wil wel waarschuwen voor dreigementen met schadeclaims. Het zal niet lang duren voor ze er in Nederland ook een paar tegen ons vinden en dan kom je in een opbod terecht. Voor je het weet, ontspoort dat. We zullen te gelegener tijd bekijken hoe we moeten reageren. Het is niet mijn stijl om dat op voorhand te doen.'
Marc Van Peel gebruikt wel graag dreigementen. Misschien moet u overwegen hem naar Nederland te sturen?
(lacht uitbundig) 'Daar had ik nog niet aan gedacht. Wie kunnen we sturen zodat ze daar met de daver op het lijf zitten?'
Ongeveer een jaar geleden hebt u eigenhandig het kartel met de N-VA gesplitst. Denkt u daar nog aan terug, nu u opnieuw samen in de regering zit?
'Het is de N-VA die voor de confrontatie gekozen heeft. Ik heb toen de enige beslissing genomen die we konden nemen. Maar ik heb geen harde schijf. Ik probeer binnen deze coalitie professioneel te werken en ik wil vooral resultaten boeken. Mag ik wel opmerken dat ik nu ex-ministers van Open VLD meteen tussenbeide zie komen in het parlement, met het argument dat Geert Bourgeois dat vorig jaar ook gedaan heeft?'
U vindt dat geen goede evolutie? Niet alleen de liberale ministers, maar ook voormalig SP.A-minister Kathleen Van Brempt mengt zich al volop in het BAM-debat.
'Ik vind het niet goed dat wie om welke reden ook geen minister meer is, meteen beslissingen gaat aanvallen waar hij of zij zelf nog aan heeft meegewerkt. De geloofwaardigheid van de politiek heeft al een paar serieuze klappen gekregen en dat gedrag tast de geloofwaardigheid verder aan. Een zekere terughoudendheid is beter. Ik heb mezelf voorgenomen dat ik dat nooit zal doen. (fijntjes) Mocht ik ooit in die situatie terechtkomen, natuurlijk.'
U hebt nu uw verkiezingsoverwinning binnen. Volgens sommigen bent u wat meer een vedette geworden.
'Ik een vedette? Ik denk het niet. Ik probeer mezelf te blijven. Maar als ik nu ergens kom en ik hoor de mensen achter mijn rug over mij spreken, dan moet ik mezelf dwingen om door te stappen. Dat is zeer eigenaardig en vrij nieuw voor mij. Je hebt snel de neiging om te blijven staan en te kijken wie over je bezig is. Mijn zoon vindt het trouwens verschrikkelijk als ik aangeklampt word. Ik let er zelf voor op dat ik geen vedetteallures krijg en ook mijn omgeving doet dat. Ik voel me natuurlijk goed, maar dat is niet omdat ik 127.000 stemmen gehaald heb. Ik doe mijn job gewoon zeer graag. (ironisch) Zeker als ik kritiek krijg zoals deze week.'
De kritiek steekt blijkbaar toch wel.
'Een politicus moet tegen een stoot kunnen, het is hier geen jeugdbeweging. Maar journalisten houden er niet altijd rekening mee dat familie en vrienden dat ook lezen. Ik herinner me een grote kop boven een artikel: Peeters is de grootste gifkikker. Ik had meegedaan aan een onderzoek over schadelijke stoffen in het bloed en ik bleek nogal slecht te scoren. Ik zie wel dat die titel dan leuk is, maar mijn zoon vond dat niet leuk om te lezen. Misschien zouden journalisten eens wat kritiek moeten ondergaan.'
Kritiek op journalisten, was dat niet het werk van uw collega Yves Leterme?
(wuift weg) 'Anderzijds ga ik er altijd van uit dat ik iets uit kritiek kan leren. Om op uw eerste vragen terug te komen: ik had er misschien wel meer rekening mee moeten houden dat ik maandag niet alleen voor 124 parlementsleden aan het spreken was. Misschien had ik het moment inderdaad moeten grijpen om bij wijze van spreken het land toe te spreken. En dan had ik me misschien iets minder moeten bezighouden met de technische kant van de zaak. What the fuck is de indexprovisie en wie begrijpt wat ik daarmee wil zeggen? Ik snap de kritiek dus wel en ik hou er rekening mee.'
We mogen u daar volgend jaar aan herinneren?
'Ik zal mijn best doen.' (lacht)
© Corelio